Nieruchomości, strona 60

Firma doradcza Walter Herz organizuje kolejne spotkanie w ramach autorskiego projektu edukacyjnego - Akademia Najemcy, które tym razem poświęcone zostało tematowi, jak zachęcić pracowników do powrotu do biur. Cykl letnich wydarzeń o tej samej tematyce obejmie również wydarzenia, które planowane są w Krakowie oraz Trójmieście.
Pierwsze szkolenie w letniej edycji Akademii Najemcy Walter Herz odbędzie się 26. lipca br. w Warszawie. Miejscem spotkania będzie wyjątkowa przestrzeń eventowa - Skyfall Warsaw, usytuowana na 46. piętrze w biurowcu Warsaw Unit, położonym w samym sercu miasta, tuż przy rondzie Daszyńskiego.

Akademię poprowadzi Mateusz Strzelecki, partner w Walter Herz wraz z Agnieszką Fedor z kancelarii prawnej SK&S, Konradem Krusiewiczem z pracowni architektonicznej The Design Group oraz Tiną Sobocińską z firmy doradczej HR4future.

Podczas pierwszej części spotkania przedstawione zostaną merytoryczne prezentacje partnerów, w trakcie których naświetlona będzie m.in. aktualna sytuacja najemców na rynku biurowym oraz omówione będą zagadnienia związane z nowymi regulacjami prawnymi, dotyczącymi pacy zdalnej.

Partnerzy odpowiedzą na pytanie, jak zachować work-life balance pomiędzy prawem, dobrostanem pracowników i wynikami zespołów. Podzielą się wiedzą, jak budować zespoły oraz jakie kompetencje powinni posiadać managerowie zarządzający pracownikami, wykonującymi obowiązki w trybie hybrydowym. Doradzą również, jak zaaranżować nowoczesne biuro, by przyciągało najzdolniejszych specjalistów, a także poruszą temat aktualnych kosztów aranżacji miejsc pracy.

Kolejnym punktem szkolenia będzie panel dyskusyjny, a spotkanie zakończy networking, który da uczestnikom możliwość bezpośredniego dialogu i wymiany poglądów.

Walter Herz zaprasza do wzięcia udziału w Akademii Najemcy dyrektorów działów HR, dyrektorów działów Administracji oraz wszystkie osoby zainteresowane zagadnieniami, związanymi z pracą hybrydową, a co za tym idzie procesem zmian w sektorze biurowym w Polsce.

Akademia Najemcy to pierwszy w Polsce projekt cyklu szkoleń i spotkań skierowany do najemców powierzchni biurowych, które bazują na bogatej wiedzy ekspertów oraz wymianie doświadczeń samych uczestników. Od powołania Akademii Najemcy do życia w 2017 roku, w ramach projektu odbyło się ponad 50 szkoleń w formie spotkań oraz webinarów.

Walter Herz

Jakie rozwiązania, pozwalające obniżyć zużycie energii do ogrzewania, oświetlenia i dostarczania ciepłej wody wykorzystują nowe projekty mieszkaniowe? Czy klienci deweloperów interesują się wskaźnikami zawartymi w świadectwach energetycznych budynków? Czy rośnie świadomość kupujących i parametry energetyczne stają się jednym z kryteriów wyboru mieszkań? Sondę przygotował serwis nieruchomości dompress.pl.

Dawid Wrona, dyrektor sprzedaży mieszkań w Echo Investment
Echo Investment jest deweloperem kładącym duży nacisk na proekologiczny oraz zrównoważony charakter swoich projektów mieszkaniowych. W tym celu opracowaliśmy autorski standard zrównoważonego budynku Eko Echo. Inwestycje mieszkaniowe rozłożyliśmy na czynniki pierwsze pod kątem np. ich wpływu na ekologię i zdrowie, a sześciostopniowa skala ocen pozwala porównać, jak proekologicznie zaawansowany jest dany budynek.
W naszych realizacjach montujemy systemy fotowoltaiczne do zasilania części wspólnych, eliminujemy wyspy ciepła poprzez stosowanie jasnej kolorystyki, a także zielonych dachów oraz zapewniamy na terenie osiedli minimum 30 proc. powierzchni biologicznie czynnej. Ponadto, projektujemy łąki kwietne, zielone dziedzińce i systemy zbierania wody deszczowej i wykorzystania jej do m.in. podlewania roślinności w częściach wspólnych. W budynkach montujemy energooszczędne oświetlenie LED i odnawialne źródła energii do zasilania części wspólnych.
W wakacje uruchomimy pionierskie rozwiązanie na rynku czyli pierwszy hub elektromobilności dedykowany tylko i wyłącznie mieszkańcom łódzkiej inwestycji Zenit. Pierwsza stacja powstanie na terenie osiedla przy ulicy Widzewskiej, a do dyspozycji mieszkańców będą m.in. elektryczne hulajnogi, rowery, a nawet „zielone” samochody pomagające przewieźć duże gabaryty, ułatwiające np. przeprowadzkę. Hub będzie w pełni zasilany energią pochodzącą z systemów fotowoltaicznych. Podobne udogodnienia planujemy stosować w przyszłości w kolejnych naszych projektach mieszkaniowych.
Zauważamy, że klienci coraz częściej dopytują przed zakupem o kwestie związane z technologiami, które pozwalają obniżać rachunki za eksploatację. Chodzi na przykład o fotowoltaikę zasilającą części wspólne czy systemy retencji deszczówki i wykorzystywania jej do podlewania zieleni. Interesują ich także zagadnienia związane z zielonymi strefami do spędzania czasu wolnego na terenie osiedli.
Karolina Bronszewska, członek zarządu, dyrektor Marketingu i Innowacji Ronson Development
W ostatnich latach widzimy znaczny wzrost świadomości naszych klientów w zakresie uwzględniania parametrów energetycznych w mieszkaniach. O ile początkowo rozwiązania ekologiczne były podyktowane troską o planetę, a rozmowy toczyły się wokół próby zahamowania zmian klimatu, o tyle obecnie uwaga koncentruje się głównie na możliwościach obniżenia zapotrzebowania energetycznego mieszkań, a tym samym niższych kosztach utrzymania nieruchomości.
W każdej z naszych inwestycji stosujemy oświetlenie LED w częściach wspólnych. Stawiamy na zieleń. Na terenie osiedla, na ogrodzeniach, elewacjach, wejściach do budynków oraz dachach. W nowych projektach idziemy krok dalej, m.in. w kierunku paneli fotowoltaicznych. Doskonałą eko-wizytówką w naszym portfolio jest inwestycja Eko Falenty, gdzie zastosujemy też rekuperację, kotły kondensacyjne, czy materiały ekologiczne. Takie energooszczędne domy nie tylko są tańsze w utrzymaniu, ale też łatwiej pozyskać na nie finansowanie. Banki udzielają na takie projekty preferencyjnych kredytów hipotecznych o obniżonej marży.
Tomasz Kaleta, dyrektor Departamentu Sprzedaży, Develia S.A.
Coraz więcej osób dba o środowisko naturalne, stara się żyć bardziej ekologicznie i wybiera produkty oraz usługi, które są przyjazne dla ekosystemu. Inwestycje mieszkaniowe nie są wyjątkiem. Tym bardziej, że zielone rozwiązania w projektach mieszkaniowych przynoszą również korzyści finansowe.
Wysoka jakość izolacji termicznej, systemy odzyskiwania ciepła czy panele słoneczne pozwalają na zmniejszenie kosztów energii elektrycznej i ogrzewania. To z kolei przekłada się na niższe rachunki za energię, czyli oszczędności dla mieszkańców. Klienci coraz częściej pytają o efektywność energetyczną budynków i potencjalne koszty eksploatacji. Dzięki użyciu m.in. energooszczędnych materiałów budowlanych, instalacji fotowoltaicznych czy oferowaniu miejsc do ładowania pojazdów elektrycznych odpowiadamy na te potrzeby. Dla wybranych inwestycji występujemy o ekocertyfikat BREEAM – jest on dla kupujących gwarancją, że projekt został zrealizowany z troską nie tylko o środowisko naturalne, ale także o ich przyszłe wydatki.
Cezary Grabowski, dyrektor sprzedaży i marketingu Bouygues Immobilier Polska
Świadomość klientów w zakresie ekologii i racjonalnego korzystania z energii cały czas wzrasta, dlatego obecność rozwiązań, które pozwalają dbać o środowisko i jednocześnie oszczędzać prąd czy wodę jest dla nas jednym z priorytetów przy projektowaniu miejsc przyjaznych do życia. W każdej naszej inwestycji wprowadzamy co najmniej trzy ekorozwiązania i cały czas myślimy nad kolejnymi.
Jako jeden z pierwszych deweloperów w Polsce budujemy mieszkania z niskoemisyjnego betonu – to dwa projekty w stolicy Aparté Mokotów i M Bemowo. W planach mamy też kolejne osiedle w tej formule, również w Warszawie. W wybranych inwestycjach instalujemy również panele fotowoltaiczne, zbiorniki na wodę deszczową i windy z odzyskiem energii. Już wkrótce w naszych nowo wprowadzanych do sprzedaży projektach pojawi się system automatyki mieszkaniowej Appartme, który podniesie, nie tylko poziom komfortu mieszkańców, ale zadba także o większe bezpieczeństwo i energooszczędność lokali. Pozwala kontrolować cztery obszary mieszkania, takie jak woda, ogrzewanie, energia elektryczna oraz oświetlenie, co w praktyce oznacza zdalną regulację temperatury w mieszkaniu i możliwość włączenia oraz wyłączania światła, sterowanie zaworami wody, a także zarządzanie urządzeniami podłączonymi do prądu.
Anna Bieńko dyrektor Sprzedaży w Wawel Service
Energooszczędne rozwiązania zastosowaliśmy na przykład w naszej najnowszej inwestycji Nova Wiosenna na Woli Justowskiej w Krakowie. Dla komfortu przyszłych mieszkańców w inwestycji zastosowaliśmy rekuperację z odzyskiem ciepła, energooszczędne okna, wielofunkcyjne, nowoczesne piece gazowe oraz ogrzewanie podłogowe w każdym pomieszczeniu.
Energooszczędne rozwiązania zastosowaliśmy również w inwestycji Osada Czorsztyn nad Zalewem Czorsztyńskim. Wykorzystujemy w niej ekologiczne źródła energii korzystając z sąsiedztwa Elektrowni Wodnej w Niedzicy. Zastosowaliśmy też system rekuperacji, ładowarki pojazdów elektrycznych czy energooszczędną stolarkę okienną. Wszystkie nasze inwestycje spełniają obecne wytyczne, są bardzo dobrze izolowane, zastosowana jest w nich stolarka okienna bardzo wysokiej klasy, co znacząco wpływ na użytkowanie i wysokość rachunków. Pierwsze rozwiązania energooszczędne tego typu wprowadziliśmy już ponad 10 lat temu w inwestycjach Borkowska, Halszki w Krakowie oraz w Michałowicach. Jesteśmy pierwszym deweloperem w Polsce, który zaproponował klientom energooszczędne mieszkania z dopłatą do kredytu hipotecznego w ramach programu NFOŚiGW. Zauważyliśmy jednak, że klienci bardziej zwracają uwagę na cenę, lokalizację oraz wygląd nieruchomości, a rozwiązania energooszczędne są na kolejnym miejscu.
Angelika Kliś, członek zarządu Atal
Wśród rozwiązań, które sprzyjają zmniejszeniu zużycia mediów w naszych inwestycjach są m.in. panele fotowoltaiczne, które zasilają oświetlenie części wspólnych, lampy zewnętrzne oraz pompy ciepła, służące do ogrzewania ciepłej wody. Technologie wykonania, które stosujemy, w tym m.in. docieplenie budynków oraz wysokiej klasy stolarka okienna, pomagają w optymalizacji kosztów związanych z ogrzewaniem mieszkania.
Współczesne technologie pozwalają na coraz efektywniejsze gromadzenie energii ze źródeł odnawialnych, jednakże wyzwaniem, także dla deweloperów będzie jej magazynowanie. To przyszłościowy kierunek rozwoju sfery ekologicznej w inwestycjach deweloperskich.
Świadomość parametrów energetycznych mieszkań jest coraz wyższa, jednakże nie na tyle, aby odgrywać kluczową rolę przy wyborze mieszkań.
Z obowiązkowymi świadectwami energetycznymi w różnym stopniu mamy do czynienia już od kilkunastu lat, mimo to najważniejszymi parametrami wyboru wciąż jest cena, determinująca dostępność mieszkania dla klienta i jego lokalizacja.
Małgorzata Ostrowska, dyrektor Pionu Marketingu i Sprzedaży w J.W. Construction Holding S.A.
Zdecydowanie, mamy coraz więcej świadomych klientów. Jedni kierują się względami ekonomicznymi, drudzy troską o środowisko, a największa grupa osób jednym i drugim. Dlatego wychodzimy naprzeciw tej rosnącej świadomości i potrzeb klientów, zwłaszcza wobec aktualnej sytuacji gospodarczej i wysokich kosztów utrzymania mieszkań. Inwestujmy w nowe technologie, w tym przede wszystkim w rozwiązania energooszczędne, a jednocześnie przyjazne środowisku.
W ostatnim czasie łączymy w realizowanych przez nas osiedlach domów jednorodzinnych technologię szkieletową, tj. prefabrykowane domy z drewna z szeregiem rozwiązań przekładających się na niskie koszty utrzymania nieruchomości oraz jej niskoemisyjność. Mowa tu o pompach ciepła, rekuperacji, fotowoltaice czy ogrzewaniu podłogowym. Widzimy już, w jak dużym stopniu przekłada się to na efektywność energetyczną realizowanych inwestycji oraz jak duże oszczędności generuje to dla jej mieszkańców. Dodatkową, cenioną przez klientów zaletą drewnianych domów jest ich unikalny, przyjazny mikroklimat . Wnętrza budowane w technologii szkieletowej są wolne od smogu, bakterii, wirusów i alergenów. Postanowiliśmy wdrożyć te rozwiązania także w startujących niedługo inwestycjach domów wielorodzinnych w Warszawie.
Zuzanna Należyta, dyrektor ds. handlowych w Eco Classic
Niedobór mieszkań niestety nie sprzyja poprawie jakości rozwiązań proekologicznych. W naszych inwestycjach zawsze zwracaliśmy szczególną uwagę na jakość rozwiązań, w tym proekologicznych. Stosujemy czujki zmierzchu w oświetleniu części wspólnych, zbiorniki retencyjne, z których nawadniane są tereny wspólne, wysokiej klasy materiały izolacyjne mające wpływ na zużycie energii potrzebnej do ogrzania mieszkań. Projekty wewnętrznych instalacji i sposób ich rozprowadzania po budynku i mieszkaniach również uwzględnia ergonomię i ilość zużywanych mediów. Nasze inwestycje zawsze projektowane są z uwzględnieniem maksymalnie dużej ilość drzew i terenów zielonych.
Eyal Keltsh, prezes zarządu Grupy Robyg
Jako deweloper mieszkaniowy aktywny w najważniejszych polskich aglomeracjach, zwłaszcza silny na największym w Polsce rynku warszawskim byliśmy pionierem wdrażania nowatorskich rozwiązań energooszczędnych. Jako pierwsi wprowadziliśmy w standardzie, bez dodatkowych opłat, systemy Smart House w naszych mieszkaniach. Jesteśmy także jednymi z najbardziej aktywnych w zakresie rozwiązań niskoemisyjnych.
W celu zmniejszenia naszego wpływu na środowisko wdrażamy nowoczesne, proekologiczne rozwiązania, pozwalające dbać o środowisko i obniżać koszty codziennego życia oraz zestaw standardów i wytycznych projektowych dla architektów, projektantów i podwykonawców. Większość naszych osiedli wyposażonych jest w minimum pięć rozwiązań niskoemisyjnych, jak np. oświetlenie LED w częściach wspólnych, szklenia trzyszybowe, wymienniki ciepła, systemy sterowania instalacjami, windy z odzyskiem ciepła, czujniki ruchu i zmierzchu czy zielone dachy.
Większość naszych mieszkań zostało wyposażone w system Smart House by Keemple, który pozwala zdalnie zarządzać urządzeniami w mieszkaniu, a tym samym ograniczać zużycie energii. Działamy też aktywnie na rzecz mikro i elektromobilności przez instalowanie ładowarek dla samochodów elektrycznych oraz ławek solarnych, ale też budowę infrastruktury rowerowej w postaci stojaków rowerowych i stacji napraw rowerów.
By ograniczać emisję na etapie powstawania budynku zadeklarowaliśmy przejście w 100 proc. na energię z odnawialnych źródeł w procesach budowlanych do końca 2024 roku.
Widzimy coraz większe zainteresowanie klientów takimi nowatorskimi rozwiązaniami. To elementy, które stają się już jednym z kryteriów przy podejmowaniu decyzji o wyborze mieszkania.
Mariola Żak, dyrektor sprzedaży i marketingu w Aurec Home
W ostatnich latach wyraźniej zauważamy, że energooszczędne rozwiązania są jednym z istotnych czynników, które mają wpływ na decyzje konsumentów o zakupie danego lokalu. Bardzo nas to cieszy, bo wszystkie inwestycje realizujemy zgodnie z założeniami zrównoważonego rozwoju. Już na etapie budowy instalujemy w budynkach elementy oszczędzające energię, m.in.: panele fotowoltaiczne, wentylację mechaniczną czy gruntowne wymienniki ciepła. Rozwiązania przyjazne dla środowiska i wykorzystujące naturalny sposób wytwarzania energii, które gwarantują mieszkańcom oszczędność na rachunkach, nawet 40 proc. w skali roku.
Ponadto, nawadniamy zieleń poprzez deszczówkę z retencji. W osiedlach ulokowane są zbiorniki retencyjne, w których magazynowana jest woda opadowa, wykorzystywana przez mieszkańców do podlewania ogródków, upraw w szklarni czy osiedlowej zieleni. Dodatkowo, w nieruchomościach i w częściach wspólnych instalujemy źródła światła wykorzystujące technologię LED oraz czujniki ruchu, które znacznie obniżają rachunki za prąd w częściach wspólnych.
Dawid Wrona, członek zarządu w Archicom
Kładziemy duży nacisk na analizę użyteczności stosowanych rozwiązań, a patrząc w przyszłość, nie mam wątpliwości, że będziemy je wdrażać i dostosowywać pod kątem głównych wyzwań rynkowych, a także zobowiązań środowiskowych i legislacyjnych. Aktualnie koncentrujemy się na projektach związanych z instalacjami fotowoltaicznymi i systemami smart home, które umożliwiają efektywniejsze zarządzenie zużyciem wody, energii, oświetleniem czy też ogrzewaniem. To nie tylko realne oszczędności dla mieszkańców, ale także wspieranie proekologicznych nawyków. Patrzymy z optymizmem również na rozwiązania zbliżające nas do wypracowania samowystarczalności energetycznej, takie jak pompy ciepła, magazyny energii, czy wspomniana wcześniej fotowoltaika.
Jeśli chodzi o świadectwa energetyczne czy świadomość nabywców w tym zakresie, z pewnością jest to swoista nowość, która dziś nie stanowi jeszcze istotnego kryterium zakupowego. Z pewnością jednym z powodów jest fakt, że na rynku pierwotnym jest to standard. Należy przy tym spodziewać się, że w perspektywie kilku lat świadectwa energetyczne mogą stać się jednym z elementów przewagi konkurencyjnej na rynku mieszkaniowym, analogicznie do aktualnej sytuacji na rynku nieruchomości komercyjnych.
Janusz Miller, dyrektor ds. sprzedaży i marketingu Home Invest
Klienci coraz częściej zwracają uwagę na kwestie związaną z energetyką, gdyż przekłada się to w późniejszym czasie na koszty związane z utrzymaniem mieszkań oraz części wspólnych budynków. Obserwujemy wzrost świadomości nabywców i staramy się w naszych projektowanych inwestycjach wychodzić naprzeciw oczekiwaniom, stosując rozwiązania takie jak na przykład fotowoltaika, pompy ciepła, energooszczędne oświetlenie, czy właściwą termoizolację ścian.
Renata Wielgus, wiceprezes zarządu Buszrem S.A.
Kupujący coraz częściej biorą pod uwagę parametry energetyczne mieszkań, aby zminimalizować negatywny wpływ na środowisko. Wzrost cen energii, zwłaszcza w przypadku ogrzewania, sprawia, że nabywcy są bardziej zainteresowani parametrami energetycznymi mieszkań.
Jeszcze niedawno świadectwa charakterystyki energetycznej były dla wielu kolejnym otrzymanym dokumentem. Obecnie coraz częściej spotyka się klientów analizujących zawarte w świadectwie informacje. W rezultacie rośnie popyt na mieszkania o coraz wyższej efektywności energetycznej.
W nowych inwestycjach wprowadzamy różnorodne rozwiązania mające na celu obniżenie zapotrzebowania na energię niezbędną do ogrzewania, klimatyzacji, oświetlenia i dostarczenia ciepłej wody. Jednym z przykładów takich rozwiązań jest poprawa izolacyjności przegród zewnętrznych (ściany, dachy, okna itp.) poprzez stosowanie materiałów budowlanych z możliwie najkorzystniejszymi parametrami cieplnymi, z podwyższonym wskaźnikiem termoizolacyjności i jak najlepszym współczynnikiem przenikania cieplnego. Dbamy o odpowiednią izolację przy instalacjach wewnętrznych C.O. (centralne ogrzewanie) oraz C.W.U. (ciepła woda użytkowa).
W nowobudowanych domach jednorodzinnych zastosowaliśmy pompy ciepła z dużą efektywnością energetyczną. Przygotowaliśmy także instalację umożliwiającą założenie paneli fotowoltaicznych. Mimo wyższych kosztów inwestycyjnych niż tradycyjne systemy ogrzewania, rozwiązania te mogą prowadzić do znacznych oszczędności kosztów operacyjnych w dłuższej perspektywie.
Zastosowanie energooszczędnych żarówek LED zamiast tradycyjnych żarówek lub świetlówek kompaktowych pozwala znacznie zmniejszyć zużycie energii elektrycznej. We wszystkich częściach wspólnych naszych inwestycji stosujemy czasowe czujniki ruchu i zmierzchu oraz oświetlenie LED o regulowanej intensywności, aby minimalizować straty energii.
Coraz bliższe są nam tzw. efektywne systemy HVAC. Nowoczesne systemy ogrzewania, wentylacji i klimatyzacji (HVAC) są projektowane tak, aby były bardziej energooszczędne.
Marcin Michalec, CEO Okam
Zgodnie z Nową Polityką Jakości Okam wprowadzamy proekologiczne rozwiązania, takie jak panele fotowoltaiczne, oczyszczacze powietrza, systemy zbierania wody deszczowej czy elektryczne pojazdy do użytku mieszkańców. Świadomość ekologiczna nabywców wzrasta, także w aspekcie parametrów energetycznych mieszkań, pojawiła się chęć kontroli kosztów. W związku z tym, w naszych projektach pojawiają się systemy inteligentnego domu umożliwiające nadzór zużycia energii i jej optymalizowanie. Wszystko to przekłada się na komfort życia, a także ma pozytywny wpływ na środowisko.
Marek Pawlukiewicz, rzecznik prasowy Aria Development
Już dwa lata temu wprowadziliśmy pakiet Aria Eco Smart w nowym Osiedlu Natura 2 w Wieliszewie. W jego ramach wszystkie nasze lokale zostają wyposażone w system inteligentnego domu Fibaro. Mieszkańcy z dowolnego miejsca, ze swojego smartfona lub komputera mogą sterować oświetleniem, regulować temperaturę, zarządzać instalacją alarmową oraz innymi funkcjami wpływającymi na komfort użytkowania mieszkania. Drugim elementem pakietu są panele fotowoltaiczne, które zostaną zamontowane na koniec realizacji III etapu inwestycji i które pozwolą ograniczyć wydatki na energię elektryczną w częściach wspólnych. Ekologia i energooszczędność to obecnie kluczowe zagadnienia w naszych rozmowach i kontaktach z klientami.
Damian Tomasik, twórca Alter Investment
Projektując budynki mieszkalne kierujemy się, nie tylko z prawnego obowiązku, ale przede wszystkim z przekonania strategią ESG, dbając o optymalne wykorzystanie różnych form energii, co będzie miało pozytywne konsekwencje, zarówno dla kosztów użytkowania budynków i poszczególnych mieszkań, zwłaszcza w dłuższej perspektywie, jak też dla ochrony środowiska naturalnego poprzez przeciwdziałanie niekorzystnym zmianom klimatycznym. Jesteśmy przekonani, że świadomość społeczna w tym obszarze, szczególnie wśród ludzi młodych rośnie, a z tej grupy rekrutuje się dominująca część nabywców mieszkań i ta tendencja będzie utrwalać się i przyspieszać.

Czy nowe przepisy w istotny sposób wpłyną na rozszerzenie możliwości inwestycyjnych na zdegradowanych gruntach po-handlowych i biurowych? W jakim stopniu realnie otwierają deweloperom dostęp do nowych, atrakcyjnych lokalizacji pod projekty mieszkaniowe? Jaki wpływ na ceny będą miały rygorystyczne wymogi parkingowe, nakazujące projektowanie 1,5 miejsca postojowego na każde mieszkanie? Sondę przygotował serwis nieruchomości dompress.pl.
Mariola Żak, dyrektor sprzedaży i marketingu w Aurec Home

Nowelizacja specustawy mieszkaniowej zyskuje na znaczeniu i budzi coraz większe zainteresowanie, a powód jest oczywisty – ograniczona podaż gruntów nadających się pod inwestycje mieszkaniowe. Dlatego deweloperzy w coraz większym stopniu próbują korzystać z jej dobrodziejstw. Z całą pewnością budowa mieszkań na zdegradowanych terenach może przyczynić się do rewitalizacji obszarów, które wcześniej były zaniedbane. Tworzenie nowych miejsc zamieszkania może przyciągnąć nowych mieszkańców, ożywić okolicę i przyczynić się do poprawy jakości życia na danym obszarze. Stare centra handlowe, biurowce czy tereny poprzemysłowe często mają dogodne lokalizacje, bliskość infrastruktury oraz dobre skomunikowanie z innymi częściami miasta. Umożliwienie budowy mieszkań na tych terenach daje dostęp do atrakcyjnych lokalizacji dla nowych inwestycji, co jest korzystne dla potencjalnych nabywców.

Ponadto, budowa mieszkań na różnorodnych typach terenów pozwala na zróżnicowanie oferty mieszkaniowej. Nabywcy zyskują wybór różnych opcji mieszkań, od loftów w przekształconych biurowcach po mieszkania w rewitalizowanych starych centrach handlowych. Zwiększenie różnorodności oferty z pewnością będzie korzystne dla osób poszukujących unikalnych i niekonwencjonalnych rozwiązań mieszkaniowych.

Jednocześnie, tzw. ustawa deregulacyjna ma wprowadzić minimalną liczbę miejsc parkingowych w inwestycjach mieszkaniowych, która ma wynosić co najmniej 1,5 miejsca parkingowego na jeden lokal. Rozwiązanie to nie bardzo podoba się deweloperom, ponieważ nie jest zgodne z trendami proekologicznymi, które dążą do ograniczenia liczby samochodów wjeżdżających do centrów miast, stąd też naturalne jest zmniejszanie liczby miejsc parkingowych. To minimum miejsc parkingowych spowoduje wzrost kosztów inwestycji. Według różnych wyliczeń będzie to pomiędzy 70 tys. zł a 100 tys. zł w przeliczeniu na jedno mieszkanie. Jest to dość sporo, biorąc pod uwagę, że ustawa miała umożliwić tworzenie mieszkań dla osób o umiarkowanych dochodach. Tymczasem w tym trybie obronią się raczej inwestycje kameralne, a nie te bardziej powszechne z większą liczbą mieszkań.

Tomasz Kaleta, dyrektor Departamentu Sprzedaży, Develia S.A.

Możliwość wykorzystania tych terenów pod inwestycje mieszkaniowe jest interesująca. Przepisy określające normy parkingowe w postaci wymaganego 1,5 miejsca postojowego na jedno mieszkanie nie mają jednak w pełni uzasadnienia. To może wpłynąć na wyższe koszty realizacji, a tym samym redukcję potencjalnej podaży takich projektów. Po drugie, rozwiązanie jest sprzeczne z sugestiami władz lokalnych i urbanistów, według których w centrach miast powinno się ograniczać liczbę miejsc parkingowych, aby skłaniać w ten sposób mieszkańców do korzystania z komunikacji miejskiej. Znaczna część starych obiektów handlowych czy biurowych została zrealizowana w atrakcyjnych lokalizacjach z dobrą infrastrukturą komunikacyjną. Doceniamy zamysł ustawodawcy, który chce uwolnić pod zabudowę mieszkaniową tereny po zdegradowanych nieruchomościach o innych funkcjach.

Angelika Kliś, członek zarządu Atal

W teorii grunty takie mają duży potencjał, a wśród zalet jest położenie wielu z nich w centrach miast lub w ich pobliżu. Każdy przypadek trzeba jednak analizować szczegółowo, uwzględniając wszystkie parametry. W praktyce bowiem rewitalizacja terenów poprzemysłowych czy po obiektach handlowych to złożone inwestycyjnie przedsięwzięcie. Wymaga większego nakładu pracy i wielu dodatkowych czynności administracyjnych oraz budowlanych. Ma sens wtedy, gdy przekształceniu ulega teren atrakcyjnie położony, z bardzo dużym potencjałem rozwojowym. W naszym przypadku przeważnie odpowiadający projektom wieloetapowym, tj. rozłożonym w czasie i na dużej przestrzeni.

Jeśli chodzi o współczynnik miejsc parkingowych, to jest to przykład oderwania się przepisów od realiów i braku zrozumienia indywidualnych wymogów danej inwestycji. Zwiększenie tego współczynnika w mojej ocenie kłóci się z ideą eko osiedli i nie jest zgodne z kierunkiem współczesnych trendów urbanistycznych. Miasta raczej powinny rozwijać infrastrukturę mobilnościową, np. sieć ścieżek rowerowych oraz zachęcać ludzi do korzystania z komunikacji miejskiej. W naszych inwestycjach, gdzie współczynnik miejsc jest zbliżony do proponowanego, borykamy się z nadwyżką miejsc postojowych, których klienci nie potrzebują i nie chcą nabywać.

Większy współczynnik wpływa również negatywnie m.in. na kreację terenów zewnętrznych, które wolelibyśmy wykorzystać na atrakcyjne strefy rekreacji i wypoczynku, np. zieleń czy place zabaw, niż na miejsca postojowe.

Przepis, który nakazuje produkowanie dodatkowych miejsc parkingowych może powodować także wzrost cen mieszkań, gdyż znacząco wpływa na koszty w tych inwestycjach, gdzie dla spełnienia wymogu konieczna jest budowa garaży podziemnych, co stanowi jeden z istotniejszych kosztów całej inwestycji.

Małgorzata Ostrowska, dyrektor Pionu Marketingu i Sprzedaży w J.W. Construction Holding S.A.

Zacznijmy od tego, że budowa hal garażowych jest bardzo droga. Zwiększenie współczynnika postojowego przypadającego na mieszkanie będzie wpływało na większe koszty realizacji inwestycji, a więc i na finalne ceny mieszkań.

W związku z tym, ustalenie liczby parkingów powinno być uzależnione od charakterystyki danego projektu – dla kogo jest on realizowany oraz w jakiej lokalizacji. W naszym przypadku już dziś w wielu projektach realizujemy inwestycje ze współczynnikiem na poziomie 1,3 czy 1,5, a nawet 1:2 w przypadku osiedla domów jednorodzinnych.

Mamy też z drugiej strony takie projekty, jak np. Stacja Pruszków. To inwestycja zlokalizowana w sąsiedztwie stacji kolejowej. Przeważające w projekcie kompaktowe lokale są nabywane przede wszystkim przez młodych, świadomych ekologicznie ludzi, korzystających na co dzień głównie z komunikacji miejskiej i kolejowej. W tym przypadku współczynnik na poziomie 1,3 jest zatem nieuzasadniony.

Dawid Wrona, członek zarządu w Archicom

Nowelizacja specustawy mieszkaniowej to szansa i nowe możliwości do rozwoju naszego biznesu. Przede wszystkim z uwagi na „uwolnienie” centrów handlowych, których lata świetności dawno minęły, a są perfekcyjnie skomunikowane i bardzo często otoczone przestrzeniami mieszkaniowymi. To naturalne środowisko dla naszej branży. Podobnie wygląda sytuacja z biurowcami. W obliczu ograniczonej ilości atrakcyjnych gruntów przeznaczonych pod działalność mieszkaniową, wzrost podaży wspomnianych lokalizacji daje ogromy potencjał do tworzenia unikalnych realizacji – zarówno mieszkaniowych, jak i mixed-use. Nie mam wątpliwości, że ułatwi to funkcjonowanie firm deweloperskich, choć niezwykle istotna będzie współpraca z włodarzami miast.

Grupa Archicom posiada niezbędne kompetencje i know-how – mieszkaniowe, biurowe, food&beverage, a historycznie również hotelarskie, dlatego też chcemy brać czynny udział w tworzeniu miastotwórczych projektów, które wpiszą się aktualną rzeczywistość i odpowiedzą na najważniejsze wyzwania.

W zakresie przepisów dotyczących współczynnika parkingowego jesteśmy optymistami. Zakładamy, że uchwalona zostanie zmiana przepisów, która stworzy możliwość do modyfikacji współczynnika, dostosowując go do realiów danego rynku czy obszaru. W mojej opinii utrzymanie go na standardowym poziomie 1,5 nie jest w pełni spójne z ideą nowej ekomobilności i współdzielenia transportu.

Anna Bieńko dyrektor Sprzedaży w Wawel Service

Specustawa miała w założeniu uwolnić grunty, których rynek mieszkaniowy bardzo potrzebuje. A tereny pohandlowe czy poprzemysłowe z reguły są bardzo dobrze zlokalizowane, często w centrum miast, z doskonałą infrastrukturą. W ustawie jest jednak zapis narzucający budowanie miejsc parkingowych poza strefami śródmieść w stosunku 1,5 na jedno mieszkanie. Współczynnik 1,5 oznacza dla deweloperów wzrost kosztów prowadzenia inwestycji, a dla klientów wzrost ceny mieszkania. To również często brak fizycznej możliwości realizacji projektu z uwagi na małą pojemność działek.

Justyna Hamrol-Wasielewska, dyrektor sprzedaży i marketingu Eiffage Immobilier Polska

Jesteśmy zainteresowani każdym gruntem znajdującym się w centralnej i atrakcyjnej lokalizacji Warszawy, Wrocławia czy Poznania. Wierzymy, że nowe inwestycje powstające w takich miejscach podnoszą jakość tkanki miejskiej. Tu jesteśmy otwarci, ale zaznaczamy też, że nasza aktywność na tym polu zależy od konkretnych uwarunkowań działki i zgodności z naszą strategią działania. Jesteśmy deweloperem żywo zainteresowanym jakościową zmianą na terenie dzielnic czy miast i chcemy być jej czynnym uczestnikiem.

Natomiast w odniesieniu do nowych norm parkingowych musimy niestety stwierdzić, że określenie współczynnika postojowego na poziomie 1,5 z pewnością realnie wpłynie na wzrost cen mieszkań. Jako deweloper będziemy zobowiązani budować więcej miejsc parkingowych. To oznacza podniesie kosztów realizacji inwestycji, które bezpośrednio przełożą się na cenę lokali.

Janusz Miller, dyrektor ds. sprzedaży i marketingu Home Invest

Często zdarza się, że w atrakcyjnych lokalizacjach znajdują się tereny nieużytkowe, poprzemysłowe, z przeznaczeniem pod zabudowę usługową itp., w których obecnie najlepiej sprawdziłby się inwestycje mieszkaniowe. Każda nowelizacja prawa prowadząca do umożliwienia zmiany przeznaczenia gruntu na mieszkaniowy, spowoduje znaczący wzrost zainteresowania wśród deweloperów. Z kolei w przypadku wprowadzenia nowych norm budowlanych, na pewno będzie się to wiązało z ograniczeniami w projektowaniu inwestycji, a co za tym idzie wzrostem cen mieszkań.

Marcin Michalec, CEO Okam

Nowelizacja specustawy mieszkaniowej jest niezwykle istotna, może ułatwić dostęp do atrakcyjnych lokalizacji pod nowe projekty, zapatrujemy się pozytywnie na ten zamysł. Ta zmiana przepisów daje większą elastyczność i możliwość wykorzystania terenów, które wcześniej były już zagospodarowane, ale nie wykorzystywano w pełni ich potencjału. Stale przypatrujemy się rynkowi, poszukujemy atrakcyjnych lokalizacji, a nieużytkowane tereny, stare centra handlowe czy nierentowne biurowce, a także obszary poprzemysłowe i powojskowe, mogą stanowić interesujące możliwości inwestycyjne, dzięki którym będzie można odpowiedzieć na obecne potrzeby mieszkaniowe.

Mamy na uwadze to, że zasoby gruntów pod przyszłe inwestycje w aglomeracjach są ograniczone, szczególnie kiedy mowa o centralnych lokalizacjach, a zapotrzebowanie na mieszkania utrzymuje się na wysokim poziomie. Rewitalizacja działek wpływa także pozytywnie na okolicę. Zamiast zniszczonych budynków pojawiają się nowe miejsca o podwyższonym standardzie.

Zwiększenie współczynnika postojowego przypadającego na mieszkanie będzie z pewnością wyzwaniem, zważywszy na zwiększenie kosztów realizacji inwestycji, co w konsekwencji wpłynie na ceny mieszkań.

Eyal Keltsh, prezes zarządu Grupy Robyg

Udostępnienie nowych gruntów pod zabudowę mieszkaniową zawsze będzie korzystne dla obywateli, bo potencjalnie wpłynie na lepszą podaż i ustabilizuje ceny mieszkań, jeśli tylko procedury administracyjne będą bardziej efektywne. Na razie jednak nie są to duże obszary, które mogłyby zmienić sytuację rynkową. Jeśli chodzi o parkingi, to większość odpowiedzialnych deweloperów już dawno oferuje takie standardy, więc przepisy te raczej nie wpłyną na zmiany cen lub ofert dla mieszkańców.

Andrzej Gutowski, wiceprezes, dyrektor Sprzedaży Ronson Development

Nowelizacja specustawy mieszkaniowej z całą pewnością otworzyła nowe możliwości inwestycyjne, a nowe tereny pod budowę mieszkań zawsze są bardzo potrzebne, także na terenach po-handlowych. Wysoki współczynnik miejsc parkingowych może stanowić pewne utrudnienie przy projektowaniu inwestycji oraz wpływać na finalną cenę mieszkania.

Dariusz Nagórski, dyrektor ds. Inwestycji w Aria Development

Nowe regulacje zakładają m.in., że na jedno mieszkanie ma przypadać co najmniej 1,5 miejsca parkingowego. Ten dodatek do mieszkania może być dość kosztowny. Przełoży się to na ceny mieszkań i finalnie za te pomysły rządzących zapłaci klient. Inne potrzeby w zakresie posiadania samochodu i tym samym miejsca postojowego będzie miał właściciel kawalerki, a inne wieloosobowa rodzina mieszkająca w kilkusetmetrowym mieszkaniu. Podobnie, inne potrzeby będą mieli mieszkańcy osiedli przy metrze i na obrzeżach miast. Warto się też zastanowić czy ekologiczne jest dodawanie kolejnych warstw betonu pod miejsca parkingowe.

Dzięki Lex deweloper tereny zdegradowane w miastach miały zostać szybko zabudowane budynkami mieszkaniowymi. Tak się jednak nie stało. I choć od wejścia w życie tych przepisów minęły już 3 lata, to wciąż inwestorzy korzystają z nich niezmiernie rzadko.

Damian Tomasik, twórca Alter Investment

Sam pomysł specustawy deweloperskiej jest dobry, gdyż może to systemowo przyspieszyć pożądane w obecnych realiach rynkowych zmiany przeznaczenia gruntów. Trzeba tylko zauważyć, że ustawa sama w sobie nie zmienia przeznaczenia tych terenów. Wymaga to bowiem przeprowadzenia bardzo skomplikowanych i kosztownych oraz niepewnych, co do końcowych efektów prac przygotowawczych. W związku z tym, mimo kilku lat obowiązywania tej ustawy, powstały nieliczne tylko projekty na jej podstawie. Ponadto, podwyższone współczynniki parkingowe mogą jeszcze bardziej zmniejszyć opłacalność takich inwestycji. Z jednej strony obserwujemy wyraźny trend do rezygnacji mieszkańców miast z samochodów, ale z drugiej przepisy narzucają dużą, a nawet coraz większą ilość miejsc parkingowych, co pozostaje w oczywistej kolizji. Te wygórowane wymogi dotyczące liczby miejsc parkingowych przełożą się na wyższe ceny nieruchomości, gdyż koszty budowy hali garażowych mają duży wpływ na finalną cenę mieszkania.

DOMPRESS

Przy wyborze biura najważniejsza jest lokalizacja, koszty związane z utrzymaniem miejsc pracy stają się dla firm coraz istotniejsze, natomiast mało znaczącym aspektem są dla nich kwestie dotyczące ESG – to główne wnioski płynące z najnowszego badania przeprowadzonego przez Walter Herz wśród najemców powierzchni biurowych w Warszawie
Z analizy Walter Herz wynika, że lokalizacja i szeroki dostęp do komunikacji są dla firm najważniejszymi czynnikami przy wyborze powierzchni biurowych na rynku warszawskim. Zaraz za tymi wyznacznikami plasuje się standard budynku i budżet na wynajem biura, co wskazuje na to, że firmy poszukują złotego środka między nakładami na utrzymanie miejsca pracy, a jego lokalizacją i standardem powierzchni. Przy czym, w przypadku małych firm istotne są przede wszystkim koszty, natomiast dla większych ważniejsza jest lokalizacja.

Co ciekawe, kwestie związane z ESG nie należą do priorytetów przy wyborze biur. Zaledwie 8 proc. respondentów badanych przez Walter Herz, zaznaczyło odpowiedzialność społeczną, środowiskową i klimatyczną jako czynnik kluczowy przy podejmowaniu decyzji o wynajmie. Przeważnie tylko duże, międzynarodowe korporacje zwracają uwagę na aspekty zrównoważonego rozwoju. Przy bardzo mocnym, globalnym trendzie w tym aspekcie świadomość wagi tego czynnika pośród najemców warszawskich biur wydaje się być bardzo nieduża.

Oczekiwania pracownicze i biznesowe odnośnie funkcji biura

Ankieta przeprowadzona przez Walter Herz wśród kadry menedżerskiej i wyższej kadry zarządzającej firm z 27 branż pozwoliła także wskazać, jaką funkcję firmy przypisują obecnie przestrzeni biurowej. Badanie miało też na celu określenie satysfakcji najemców z obecnie zajmowanej powierzchni oraz rozpoznanie ich wymagań związanych z aktualnymi trendami na rynku biurowym.

Oczekiwania związane z funkcją, jaką pełnić ma aktualnie biuro okazały się być różnorodne. Respondenci uważają, że biuro powinno łączyć potrzeby biznesowe i pracownicze. Przestrzeń biurowa ma mieć funkcję reprezentacyjną i służyć spotkaniom z klientami, dzięki komfortowi korzystania z sal multimedialnych i konferencyjnych. A jednocześnie, równie ważna okazała się integracyjna rola biura i wsparcie pracy zespołu mocno rozbudowaną infrastrukturą technologiczną, jaką zapewnia.

Analitycy Walter Herz przyznają, że wyniki badania pozwalają optymistycznie spojrzeć na rozwój biznesu w Warszawie. 70 proc. ankietowych firm planuje bowiem ekspansję biznesu, co jest bardzo dobrym sygnałem dla rozwoju polskiej gospodarki. Dla 30 proc. badanych organizacji ważne jest natomiast utrzymanie biznesu na obecnym poziomie.

Większość firm poprzestaje na renegocjacji umowy

Z wyników ankiety możemy się dowiedzieć również, że mniej niż połowa firm przeprowadziła w ciągu ostatnich 24 miesięcy działania związane z zarządzaniem przestrzenią do pracy. Jedna czwarta badanych przedsiębiorstw zmieniła w tym czasie biuro. Głównym powodem takiej decyzji było zakończenie okresu najmu, a do zmiany lokalizacji najczęściej skłaniał firmy niski standard budynku i ekspansja biznesu. Około 15 proc. badanych zadeklarowało, że na decyzję o zmianie wpłynął hybrydowy model pracy i mniejsze wykorzystanie biura przez pracowników.

Prawie 60 proc. firm, które stanęły przed wyborem dotyczącym lokalizacji miejsca pracy pozostało w tym samym budynku po renegocjacji umowy czy rearanżacji powierzchni. Zmotywowały je do tego przede wszystkim korzystne warunki finansowe i dobre relacje z wynajmującym. Wyższe koszty wynajmu nowego biura stanowiły barierę dla 15 proc. badanych, natomiast dla 10 proc. respondentów były nią wysokie koszty aranżacji nowej przestrzeni.

Standard i lokalizacja budynku głównym powodem zmiany biura

Generalnie ponad 80 proc. ankietowych firm uznaje, że obecne biuro spełnia ich potrzeby. Większość najemców nie planuje zmiany biura, tylko jedna trzecia badanych deklaruje poszukiwanie nowej przestrzeni do pracy w najbliższym czasie. Najczęściej wskazywanym powodem, dla którego biuro nie spełnia wymogów firm jest zły standard budynku, a także zbyt mała powierzchnia do pracy oraz brak sal do spotkań. Pozostałe powody to słaba lokalizacja, brak ochrony, za duża powierzchnia w porównaniu do potrzeb oraz podwyżki czynszu.

Z analizy wynika również, że zaledwie 38 proc. ankietowanych przedsiębiorstw przeprowadziło badanie work-place. Sporej grupie, bo aż blisko ¾ firm analiza środowiska pracy potwierdziła satysfakcję z zajmowanej powierzchni. Niemniej, aż 56 proc. z nich zadeklarowało dalszą ekspansję, co wiąże się z zamiarem poszukiwania nowej powierzchni.

Eksperci Walter Herz zaznaczają, że w 2022 roku warszawski rynek biurowy wrócił do najlepszych okresów w historii pod względem popytu i w tym roku ta tendencja nadal się utrzymuje. Ograniczona nowa podaż i duże zainteresowanie wynajmem powodują, że możemy mówić o deficycie wolnych powierzchni biurowych w Warszawie. Na koniec 1Q 2023 roku współczynnik pustostanów spadł w centralnym obszarze biznesowym miasta do poziomu około 10 proc., co wygenerowało nieduży wzrost stawek czynszowych w najlepszych lokalizacjach. Drastyczny spadek aktywności inwestycyjnej deweloperów i brak nowej oferty w Warszawie sprawia, że do łask wracają starsze, dobrze zlokalizowane budynki biurowe. Deweloperzy zwracają się w stronę modernizacji takich obiektów oraz zastępowania przestarzałych biurowców nowoczesnymi budynkami.

Walter Herz

Rynek inwestycyjny nieruchomości komercyjnych w Polsce. Raport H1 2023 Autor: Paulina Brzeszkiewicz-Kuczyńska, Research and Data Manager w Avison Young
Polski rynek inwestycyjny na zwolnionych obrotach

Obecne wyniki nie przedstawiają się szczególnie optymistycznie, jednak jest to tylko stan przejściowy. Polski rynek nieruchomości komercyjnych ma stabilne podstawy a inwestorzy już udowodnili - w poprzednich, nie najłatwiejszych latach - że potrafią się dostosować do zmiennej sytuacji rynkowej.

Pandemia COVID-19 wpłynęła znacznie na sytuację makroekonomiczną i zachowania konsumentów, co przełożyło się bezpośrednio na rynek nieruchomości i aktywność inwestorów. Jednakże kupujący dość szybko odnaleźli się w nowych okolicznościach i wolumen transakcji inwestycyjnych osiągnął 5,3 miliarda euro w 2020 roku oraz 5,9 miliarda euro w roku kolejnym. Mimo że te wyniki były niższe niż w 2018 czy 2019 roku, uplasowały się na odpowiednio na 3 i 4 pozycji pod względem wolumenu w ujęciu historycznym.

Po wybuchu wojny w Ukrainie w 2022 roku, rynek musiał zmierzyć się z kolejnymi zawirowaniami. Inflacja w Polsce osiągnęła rekordowy poziom, stopy procentowe gwałtownie wzrosły, co tylko wzmogło inwestycyjną niepewność. Pomimo tych wyzwań, rok zakończył się wolumenem zbliżonym do wyniku z 2021 roku – 5,8 miliarda euro – potwierdzając ponownie dojrzałość i płynność polskiego rynku.

Jednak w roku 2023 odczuwamy już wyraźnie spowolnienie rynku, w konsekwencji procesu dostosowywania oczekiwań cenowych na linii sprzedający – kupujący. W pierwszej połowie bieżącego roku całkowity wolumen inwestycyjny wyniósł jedynie 802 miliony euro – jest to pierwsze półrocze od 2015 roku z wynikiem poniżej 1 miliarda euro. Dla porównania, wolumen transakcyjny w tym samym okresie w 2022 roku był ponad 3 razy większy. Szczególnie skromne były wyniki samego drugiego kwartału, który przyniósł zaledwie 150 milionów euro, co było jednocześnie najniższym wynikiem kwartalnym w ostatniej dekadzie.

Niemniej, aktualna sytuacja na rynku sprzyja zakupom strategicznym. Ceny rynkowe stają się coraz bardziej atrakcyjne, a w przyszłym roku spodziewamy się tańszego finansowania. Stabilna gospodarka zapewnia ciągłą płynność na rynku nieruchomości.

Główne dane:

802 miliony euro – całkowity wolumen inwestycyjny w H1 2023
33 transakcje
54% - udział sektora magazynowego w całkowitym wolumenie w H1 2023
Sektor magazynowy

Siłą napędowa sektora magazynowego

Rynek nieruchomości magazynowych został znacznie dotknięty różnicami w oczekiwaniach cenowych pomiędzy sprzedającymi a kupującymi w 2022 roku. Jednakże, odnotowaliśmy pewną poprawę tej sytuacji na początku 2023 roku. Z wolumenem 436 milionów euro w H1, sektor magazynowy odpowiadał za 54% całościowego wolumenu transakcji w Polsce w tym okresie. Po silnym pierwszym kwartale, który uplasował się na 3 miejscu pod względem najlepszego otwarcia roku, tuż po rekordowych latach 2020-2021, w kwartale drugim odnotowaliśmy tylko 2 transakcje - LeadCrest Capital Partners pozyskał magazyn KGL w Czosnowie od KGL a LCN Capital Partners kupił od Panattoniego K-Flex BTS w Uniejowie.

„W pierwszym półroczu 2023 roku nie zrealizowano żadnych transakcji portfelowych i nie spodziewamy się, żeby ta sytuacja miała się szybko zmienić. Aby zminimalizować ryzyko, inwestorzy koncentrują się obecnie na mniejszych projektach.” – komentuje Bartłomiej Krzyżak, Senior Director, Investment w Avison Young. Spośród 14 transakcji pojedynczymi aktywami, jednostkowa wartość 12 z nich nie przekroczyła 50 milionów euro. Jedynie największa transakcja, której przedmiotem był Campus 39 we Wrocławiu, przekroczyła próg 100 milionów euro. Aktualna dynamika cenowa może zachęcać większych deweloperów magazynowych, chcących rozbudować swoje portfolio, do rozważenia zakupów istniejących obiektów w miejsce budowania nowych. Koszty budowy nowych projektów powoli zbliżają się do poziomu zakupu tych już istniejących na atrakcyjnych warunkach. Osiągnięcie porozumienia cenowego między sprzedającymi a kupującymi będzie sprzyjało wzrostowi wolumenu inwestycji w tym sektorze.

Główne dane:

436 milionów euro – całkowity wolumen inwestycyjny sektora w H1 2023
14 transakcji
Brak transakcji portfelowych
Sektor biurowy

Regionalne rynki biurowe w cieniu

Inaczej niż w roku 2022, kiedy ok. 50% wolumenu sektora było realizowane w miastach regionalnych, zainteresowanie inwestorów w H1 2023 roku skoncentrowało się na budynkach biurowych w stolicy.

W H1 2023 wszystkie 8 biurowców, będących przedmiotami transakcji, znajdowało się w Warszawie. W strukturze zakupów dominowały aktywa typu „core+” albo oportunistyczne, z potencjałem do przebudowy lub zmiany funkcji. Ponad 95% zainwestowanego kapitału pochodziło od firm z krajów Europy Środkowo-Wschodniej (CEE), krajów bałtyckich oraz z Polski. W H1 2023 sektor biurowy zrealizował skromne 190 milionów euro, co odpowiadało 24% udziałowi w całkowitym wolumenie w tym okresie. Co ciekawe, 7 z 8 sprzedanych budynków, znajdowało się poza centrum Warszawy. Największą transakcją, o wartości prawie 70 milionów euro, była sprzedaż Wola Retro, w której Avison Young współreprezentował sprzedającego, Develię. Nabywcą jest Adventum Group, z węgierskim kapitałem.

Główne dane:

190 milionów euro – całkowity wolumen inwestycyjny sektora w H1 2023
8 transakcji
dominacja inwestorów regionu CEE
Sektor handlowy

Poszukując nowych możliwości

Po kilku latach niekwestionowanej dominacji parków handlowych i małych obiektów typu convenience w strukturze transakcji sektora handlowego, w H1 2023 roku obserwujemy zmianę tego trendu. Inwestorzy szukają aktywnie nowych możliwości, koncentrując się w pierwszej kolejności na transakcjach lokalnymi centrami handlowymi oraz tymi przeznaczonymi do przebudowy a także wolnostojącymi magazynami handlowymi.

Wolumen transakcji sektora w H1 2023 osiągnął 175 milionów euro, będąc jednocześnie najniższym wynikiem H1 sektora od 2010 roku. Na początku roku, odnotowaliśmy transakcje regularnie działającymi centrami handlowymi znajdującymi się w miastach regionalnych, a także akwizycje z planami przebudowy istniejących obiektów. W drugim kwartale większość transakcji dotyczyła magazynów handlowych: New Gate Investment pozyskał od P.A.NOVA obiekt Castorama w Płocku, LeadCrest Capital Partners zainwestował w 3 markety budowlane od 3W, znajdujące się w Warszawie (2 obiekty) i na Śląsku (1 obiekt).

Główne dane:

175 milionów euro – całkowity wolumen sektora w H1 2023
2/11 transakcji obiektami typu convenience w H1 2023
dominacja magazynów handlowych w Q2
PRS

Potencjalna nisza w projektach do przebudowy?

Starsze budynki ustępują miejsca nowym, trend ponownego zagospodarowywania działek w centrach dużych miast w Polsce nasila się. Co więcej, w planach są nie tylko nowe projekty deweloperskie, powstające po wyburzeniach, ale również przekształcanie istniejących biurowców w projekty mieszkaniowe, w tym w formule PRS.

Wzrasta liczba zapytań o analizy dotyczące możliwości adaptacji istniejących obiektów komercyjnych na nowe funkcje. W takich przypadkach zespół Avison Young ocenia m.in. poziom rentowności inwestycji, rozważając warianty wyburzenia starszych biurowców oraz przekształcenia ich w PRS-y. Planując takie działania, inwestorzy poszukują atrakcyjnie położonych budynków biurowych, bardzo dobrze skomunikowanych, z bogatą ofertą gastronomiczną i usługową w okolicy.

Z kolei zespół doradców technicznych Avison Young wskazuje, że starsze budynki biurowe, które znacząco odbiegają standardem od nowoczesnych i energooszczędnych biurowców klasy A, nie powinny przysparzać wielu problemów przy konwersji ich funkcji na mieszkalną. „Pod tym kątem przystosowanie ich do funkcji mieszkalnej może być bardziej opłacalne niż dalsze utrzymywanie coraz mniej atrakcyjnej i trudniejszej do wynajęcia przestrzeni biurowej. Polski rynek ciągle jednak wyczekuje pierwszych takich konwersji.” – dodaje Tomasz Daniecki, Director, Head of Technical Advisory w Avison Young

Co dalej?

Jedną z przyczyn zmniejszonej liczby transakcji i wolumenu w pierwszej połowie 2023 roku jest to, że proces dostosowywania oczekiwań cenowych na linii sprzedający-kupujący ciągle jeszcze trwa. Jednak widać już pierwsze sygnały, że ta sytuacja może się poprawić w końcówce roku.

Aktualnie, wielu kupujących chce wykorzystać sytuację rynkową, składając oferty znacznie poniżej wartości nieruchomości, licząc na upolowanie okazji. Jednakże, wielu właścicieli wcale nie spieszy się ze sprzedażą. To się zmienia, gdy sprzedający musi likwidować fundusz, kończy się finansowanie lub nieruchomość przestaje dawać oczekiwane zyski lub komuś powinie się noga.

Spodziewamy, się że w drugim półroczu, na rynku nieruchomości komercyjnych w Polsce w każdym sektorze będą dominowały aktywa oportunistyczne i typu „value add”.

„Inflacja hamuje, a w przyszłym roku spodziewamy się stabilizacji stóp procentowych, co może przełożyć się na niższe finansowanie. Płynność pozostaje stabilna, ponieważ polska gospodarka jest dość odporna na zawirowania rynkowe. Dlatego też owszem, jest to dobry czas na inwestycje w dobrej cenie.” – ocenia Michał Ćwikliński, Principal, Managing Director w Avison Young.